Баярсайханы тэмдэглэл

Уншаад л үз.

2009-10-12T19:35:00.000-07:00

Энэ блог дээр бичигдэж буй зүйлс надад таалагдаад байгаа юм.
Харин та энэ бичлэгийг нь заавал уншихыг бодоорой.

Би монгол хэл мэдэхгүй юм шиг байна өө.

2009-10-07T20:12:00.000-07:00

Би гэдэг хүн энд тэнд монгол хэл гэж их ч ярьсан байх. Зарим блогчингуудыг шүүмжилж ч явлаа.

Гэвч сүүлдээ би ингэхэд өөрөө монгол хэл мэддэг эсэхдээ эргэлздэг боллоо. Эвгүй харагдаж байсан зүйлсийг харсаар байгаад дадал болчихдог гэдэг. Тэр нь болж байгаа юм болов уу? Хаа нэг газар тааралдах зөв ч бай, буруу ч бай үгийг зөв л байх даа гэдэг болсон шүү дээ.

За хар яриагаар бичсэн, алдаатай бичигддэг түм буман блогуудыг орхиё, болчихъё. Харин албан бичиг тийм баймааргүй байна. Над дээр орж ирсэн албан бичгүүд дээр "ажлуулах" /ажиллуулах баймаар юм/, "дараах", "дараахь" /нэг үгийг хоёр янзаар бичсэн/ гэх мэт. Энэ гурван үг бол яг одоо миний ширээн дээр байгаа гурван албан бичиг дээр байна. Асуудлыг шийдвэрлээд цааш хийсэн албан бичгүүд дээр эргэлзээтэй үгс мэдээж байж л байгаа.

Бас дунд сургуулийн сурах бичгийг би уншаад ойлгохооргүй болсон байна лээ.
Миний үед бүжин, эрвээхэй гэж сурах бичиг дээр байгаад, би тэгээд л сурчихсан юм даг. Одоо бөжин, эрвээхий ч гэх шиг. Өөр юу юу ч байлаа даа...

Осолдохгүй л ойлголцоод л яваад байх юм даа, хөөрхий монголчууд.

Харин та Монгол хэл мэддэг л биз дээ?

Ажиглагч-1

2009-08-21T06:11:00.000-07:00

МҮОНТВ-ээр спортын мэдээний дараа "Маамуу нааш ир" гардаг юм. Тэрэнд хүүхдүүд дуртай.
Хүүхдэд хэрэгтэй ойр зуур юм ярихаас гадна хүүхэлдэйн кино үзүүлдэг.
Гэвч саяхан хулхиддаг байна шүү. Ойрд Рекс киног гаргаад байгаа юм л даа. Надад Рекс киноны бараг бүх анги байдаг юм. Хүүхдэдээ үзүүлэх гээд олж авсан.

Гэвч энэ ангийг үзүүлэхдээ сүүлийн хэдхэн хормыг хасаж хаядаг байгаа. Би үзчихсэн болохоор шууд мэдэж байгаа байхгүй юу.

/Ажиглагчийг хальт дуурайв./

Үхмэл сайтууд

2009-08-18T18:29:00.000-07:00

Ийм сайтууд ч олон байх юм даа. Вэб сайт үүсгэчихээд эхэндээ овоо ажиллагаатай байлгана.
Тэгснээ вэб сайттай гэдгээ мартчих юм. Зарим нэг блогууд л дорвитой мэдээлэл өгөх юм даа.
Гоожуур цэг ком ажиллахгүй болсон үест олон хүн ганц ордог сайт маань байсан юм гэж халаглаж байсныг харахад нэг юм хэлээд ч байх шиг.

Энэ блог дээр Юнител 3,5Ж-г нэвтрүүллээ гэх... Гэтэл Юнителийн албан ёсны сайт дээр нь энэ тухай юу ч алга. Шинэ мэдээ гээд орохоор "Мэдээлэл алга байна" гэнэ ээ. Ингэхээр энэ мэдээлэлд итгэх үү? байх уу?

Oracle ӨС-ийн чинь нууц үг хэр найдвартай бол?

2009-08-03T05:38:00.000-07:00

Ийм нэг авсаархан хэрэгсэл байдаг юм байна:
http://www.red-database-security.com/software/checkpwd.html

Ойр зуурын нууц үгүүдийг гаргаад л ирж байна лээ.

VLC дамжуулга тоглуулагчийн 1.0 хувилбар гарлаа.

2009-07-09T04:37:00.000-07:00

Урт удаан хугацааны туршид "0.х" хувилбараар явсан VLC дамжуулга тоглуулагч нээлттэй эхийн програм сая л 1.0 хувилбараа гаргалаа.
Түүний голлох онцлогууд нь:
- Нээлттэй, үнэгүй ҮС хамааралгүй
- Бараг ихэнх кодчилолыг (codecs) тоглуулж чадна
- Монгол хэлээр зэрэг юм.

Та бүхэн ашиглаад үзээрэй.

Монгол бичгээ сурцгаая

2009-06-26T02:16:00.000-07:00

Нэгэн зүйл: http://xvv.blogmn.net/21109/ -д ийм санал гаргасан байна.

Нэгэн зүйл: Монголын үндэсний телевизээр Тунгаамал нэртэй эх хэлний уралдаант нэвтрүүлэг үзлээ. Тэнд үг бүтээврийн болон найруулгын алдааны тухай ийн тайлбарлаж байна: "Монгол бичигт тэгж бичдэг учраас үүнийг ингэж биш, тэгж бичих ёстой.".
Зөв бичих дүрэм нь явж, явж Монгол бичиг рүү ороод байгаа юм чинь, кирилл үсгийн дүрэм, Монгол бичгийн дүрмийг зохицуулах гэж байхаар шууд л Монгол бичгийн дүрмээ сайн сураад авья.

Яагаад англи хэл гэж?

2009-06-17T21:30:00.000-07:00

Латин үсэг рүү шилжүүлэх, Монгол улсын хоёрдогч хэл ч гэх шиг...
Бид америкт очихоороо америкчуудтай англиар ярьдаг. Тэгвэл америк хүн Монголд ирээд яагаад монголоор ярихгүй байгаа юм бэ? Бид ийм байдлаар төрөлх нутаг дээрээ гадны хүнд долигоноод байж болох уу? Бид америкт очоод яагаад Монгол хэлээр харьцаж чадахгүй байгаа юм бэ? Энэ бол бид өөрсдийгөө тэднээс дорд үзсэн хэрэг юм болов уу?

(би их дээр үед уншиж байсан болохоор хаана болсон явдал, ямар хэлүүд дурдагдсан талаар мартчихжээ. Гол утгыг нь санаад байгаа юм. Жишээ болгоод хэлийг нь зохиогоод өгчихье.)
Нэгэн нутагт (Монгол) гадны хүн (Испани иргэн) явж байгаад нутгийн хүн (магадгүй Ринчен)-ээс зам асууж л дээ. Асуухдаа эхлээд өөрийн хэлээр (испани) асууж. Нутгийн хүн ойлгосон боловч өөрийн хэлээр (монгол) хариулсан байна. Гэвч асууж буй этгээд нь ойлгосонгүй. Дахиад өөр хэлээр (англи) асуув. Нутгийн хүн бас л ойлгосон ба хариулахдаа нутгийнхаа өөр хэлээр (казак) хариулав. Гадаадын хүн нь бас л ойлгосонгүй. Гурав дахиа асуув. Бас л өөр хэлээр (франц). Нутгийн хүн бас л өөрөөр (буриад аялга) хариулав. Ингээд ойлголцохгүй юм байна гээд салан одов. Нутгийн хүнтэй цуг байсан хүн энэ хүн юу гээд байсан бэ? гэж асуув. Жорлон хаана байна? гэж асуусан, гэхэд. Тэгээд ойлгосон юм бол хариулаад өгчихгүй яасан юм бэ дээ? гэж зэмлэнгүй хэлэхэд нь "Би энэ нутгийн хүн, нутаг дээрээ яагаад өөр хэлээр ярих ёстой юм бэ?" гэж хариулав. Тэгэхэд цуг байсан хүн нь санааг нь ойлгож, түүний зөв юм байна гэдгийг ухаарчээ.

Ер нь англи хэл яагаад шаардагдаад байна вэ?
Би үүнийг мэдээллийн технологийн шинжлэх ухаантай холбоотой (мэдээж бусад олон нөлөөлөл байгаа байх) гэж бодож байна. Хэрэв америкчууд испани хэлээр (тэгэхдээ тал нь ярьдаг шүү дээ) ярьдаг байсан бол тооцоолуурт испани үсэг дүрслэх байсан. Испани үгүүдээр коммандыг бичих байсан. Өнөө үед англи хэл биш испани гэх байсан.
Би орос хэлийг зургаан жил дунд сургуульд үзчихээд, миний мэдэх орос үг ганцхан жил дээд сургуульд үзсэн англи хэлээс яагаад бага байна вэ? Миний жишээн дээр бол тооцоолууртай холбоотой болж таарч байна.
Тэгэхээр бид Монгол хэлээ аврахын (Монгол хэл нь уруудаж буй хэлийн жагсаалтад орсон) тулд мэдээллийн технологийн агуулгыг Монгол хэл дээрээ арвижуулцгаая.

Энэхүү англи хэлний давамгайлал бол түр зуурынх гэж би боддог.
Тийм болохоор тооцоолуурын орчинг Монгол хэл дээр болгоцгооё.

Сонин тохиолдол

2009-06-16T20:51:00.000-07:00

Монгол, Япон хоёр улс дэлхийн түүхэн дэх хамгийн их усан флот бүхий тэнгисийн болон хамгийн их онгоц оролцсон агаарын тулааныг хоорондоо хийжээ.
1272-1278 онуудад Хубилай хаан Япон руу усан замаар дайрч Японы хил дээр дайтсан байна. Тэгэхдээ гол тулаан нь тэнгисийн дунд биш эрэг дээр болжээ.
1939 оны үед дэлхийн хоёрдугаар дайны эхлэл болсон тулааныг Япон манайх руу газар ба агаараар дайрч Монгол улсын хил Халхын голын хавьцаа тулалдсан байна.
Хоёулаа цааш нэвтэрч чадаагүй.
Гэвч түүхэн хугацааны ялгаатай энэ хоёр дайны эхлэлд, хоёуланд нь Япон буруутай ажээ.

Nod32 > KAV

2009-05-28T02:13:00.000-07:00

KAV-ын илрүүлж чадалгүй шургуулчихаад байдаг флаш дискийн вирусүүд байна шүү дээ.
Тэдгээр вирусыг NOD32 жишим ч үгүй устгачихдаг байна шүү. Миний муулаад байдаг NOD32 шүү дээ. Сайнтай муутай гэдэг нь энэ байх даа.
Тэгэхдээ флаш дискийн бүх вирус дээр туршиж үзээгүй гэдгийг анхаарна биз.

Иргэний үнэмлэхээрээ тоглуулсангүй.

2009-05-24T20:42:00.000-07:00

Сонгуулийн өглөө гарсан мэдээнүүдээр ирц сайн байна гэж байлаа. Орой гэхэд хүмүүс гайгүй байх гэсэн бодолтой болчихсон юм. Бодсоноороо 19 цаг өнгөрөөгөөд очтол сургуулийн үүднээс гадаах хашаагаа тойрсон дараалалтай байдаг байгаа. За бүтэхгүй юм байна гээд харив. 23 цаг нилээд өнгөрөөж байгаад гарах гэсэн боловч өдөржингөө дэмий тэнэсэн хүний залхуу хүрээд болилоо. Гэвч мэдээгээр манай хэсгийн дараалал багасах нь бүү хэл, сонгуулиа өгч чадаагүй бөөн хүмүүс гадна хоцорчээ. Үүнээс зохион байгуулалт муу, мөн л технологийн хоцрогдмол байдал нөлөөллөө гэж би бодлоо. Ямартай ч иргэний үнэмлэх дээр дардас даруулсангүй. Оюутны Visa карт шиг баахан юм даруулчихаад (дараагийн сонгууль, дахин сонгууль өгөх бүрт даруулна) иргэний үнэмлэх гэсэн утгаа алдаад, сонгуулийн үнэмлэх шиг л болох байлаа. Аягүй бол сүүлдээ дарах зай олдохгүй шинээр авах хэрэг гарна шүү.

National Geographic

2009-05-19T06:14:00.000-07:00

http://www.nationalgeographic.com/index.html
Ер нь та бүхэн энэ сайт руу ороод, ухаад үзэхэд тун дажгүй шүү. Ялангуяа сар бүрийн шилдэг зургуудыг үзээрэй. Мөн аялал, шинжлэх ухаан, фото зураг гэх мэт асар их мэдээлэл агуулсан лут сайт байгаа юм.
Хайлтын талбар дээр "mongolia wallpaper", "mongolia photography" гэсэн түлхүүр үгүүдээр хайхад гоё, содон, бахархмаар зургууд байж байгаа шүү.

Сүртэй зураг байна даа.

2009-05-19T06:02:00.000-07:00

National Geographic дээрх баруун монголын казак эрийн зураг байж байна.
http://photography.nationalgeographic.com/photography/enlarge/kazakh-eagle-hunter.html

Энэ зураг нь "Шилдэг" урын сангийн жагсаалтад багтжээ.

CDMA утсаар Линуксээс интернэтэд холбогдох

2009-04-12T07:48:00.000-07:00

Өөрийн Скайтелийн утсаараа холбогдож чадахгүй явж байгаад, энэ амралтын өдрөөр тухтай сууж үзье гэж байгаад үзлээ л дээ.
Мөнхбаатарын энэ аргаар үзээд ямар ч төвөггүйгээр холбогдож чадав. Виндовс дээр бол заавал өөрийнх нь хөтлүүрийг суулгаад байдаг. Харин Линукс дээр тэгэх шаардлагагүй хоёрхон команд бичээд л болсон. Миний утас Скайтелийн үйлчилгээ авдаг ба SK IM-S110 гэдэг утас бөлгөө. Федора, Үбүнтү тархцуудад туршсан болно. Хоёуланд нь үр дүн амжилттай.

Мөнхбаатарынх дээр нэмж хэлэхэд доорх зурган дээр дууны удирдлагын хажууд антенны зураг гарсан байгааг анхаарна уу. Сүлжээний зураг дээрээ хулганы зүүн товчийг дарахад Auto Mobile Broadband (CDMA) Connection нэмэгдсэн байх (минийх дээр яг хэзээд нь нэмэгдсэн байсныг нь анзаараагүй.) ёстой. Түүн дээр дарахад утасны дугаар, нэвтрэгч болон нууц үгүүдийн сонголт гарч ирнэ. Тэнд нь утсаараа холбогдоход шаардлагатай мэдээллүүдийг нь оруулж өгөөрэй. Скайтелийн хувьд залгах дугаар нь 1501, нэвтрэх нэр ба нууц үг нь evdo байдаг. Хэрэв та холбогддог бол мэдэх байх. Ингээд дараа нь үүнийгээ ашиглаад байвал Terminal дээр sudo wvdial командыг хийгээд байх шаардлагагүй болно. Холболтыг таслахдаа уг холболтын доод талд орших Disconnect-ийг ашиглана.

Монгол хэлний дүрэм Нэвтэрхий толь дээр

2009-04-09T05:41:00.000-07:00

Википедиа
ЛиМНукс Вики

Google-ийн өгөгдлийн төв гэнэ дээ

2009-04-08T05:04:00.000-07:00

Япончуудад мэдэгдэх нь

2009-03-27T01:47:00.000-07:00

Манай улсын нэрийг Монгор биш Монгол гэж дуудсугай!

Гүржийхэнтэй барьцав. :)

Цонхууд дээр суулгац бэлдэгч

2009-03-26T20:09:00.000-07:00

NSIS - Nullsoft Scriptable Install System.
Энэ бол нээлттэй эхийн суулгац бэлдэх Цонхуудад зориулсан програм юм. Та бүгдийн сайн мэдэх Winamp програмыг гаргагч Nullsoft үүсгэсэн. Онцлогуудаас дурдвал:
- суулгацын бүх үндсэн үүргүүдийг гүйцэтгэнэ
- бүтээгдэхүүн нь хэмжээ багатай
- Цонхууд 95-Vista хүртэл боломжтой
- ZLib, BZip2, LZMA зэрэг шахалт ашигладаг
- Скрипт ашигладаг. Үүгээрээ бусдаасаа ялгарах ба магадгүй илүү боломжийг олгох болно
- Нэг суулгацад олон хэл нэгтгэх боломжтой
- Нэмэлтүүдтэй (plugin) гэх мэт.

Эх хувилбар нь зөвхөн ANSI дэмждэг боловч эх хувилбар дээр суурилсан Юникод дэмжлэгтэй хувилбар байдаг. Юникод хувилбарыг нь Winamp, Mozilla (Firefox, Thunderbird, Seamonkey, Sunbird), OpenOffice (3.0), Flicker Uploader зэрэг програмууд суулгацдаа ашигласан байдаг.

Миний бие эх болон Юникод хувилбарыг нь орчуулсан байгаа.

Эх хувилбар: http://nsis.sourceforge.net/
Юникод хувилбар: http://www.scratchpaper.com/

Линуксийн ханын цааснууд

2009-03-26T01:17:00.000-07:00

97 ширхэг

татах

Монгол хэл, бичиг, соёл мөхөх нь гэж зохиолчид “эмгэнэв”

2009-03-24T04:02:00.000-07:00

Монгол хэл, бичиг, соёлын хишиг өдөр өчигдөр болж өнгөрөв. Үндэсний төв номын сан, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам, Монголын зохиолчдын эвлэл хамтран “Үндэсний бичиг үсгийн баяр” нэрийн дор зохион байгуулсан эл хуралд нийгмийн оюунлаг давхаргын төлөөлөгч болох зохиолчид “Чихэнү чимэг болсон аялгуу сайхан монгол хэл”, бичиг юүгээн хойшид хэрхэн цэвэр ариунаар үр хойчдоо өвлүүлэх талаар санал бодлоо илэрхийлцгээв.

МЗЭ-ийн гүйцэтгэх захирал Х.Чилаажав: - Зохиолч хүнд хамаагүй зүйл гэж энэ нийгэмд байхгүй. Монгол хэл, бичиг, түүх, соёл, уран зохиолоо даяаршлын эл эрин үед хадгалж үлдэх нь чухал байна. Үнэн үг хэлэх хүн олдохоо болилоо, Үндэсний бичиг, соёл устаж алга боллоо, дунд сургуулийн сурах бичгээс уран зохиол, монгол хэл, бичгийн хичээлүүд шахагдаад заагдахаа байлаа гэж дэвшилтэт бодол санаатай зохиолчид маань эмзэглэх болсон. Иймээс энэ хурлыг хийх нь зөв гэж бодсон юм.

Ардын уран зохиолч Д.Пүрэвдорж: - Аливаа улс оронд үндэсний хэл, бичиг, түүх, соёл нь тусгаар тогтнолтой салшгүй холбоотой ойлголт байдаг. Тэнгэрийн доор амьдарч, төрийн алба залгуулдаг улстөрчид энэ тухайд ямар бодолтой байдаг юм бол? ХХ зуунд монгол хэл, монгол бичгийн төлөө үгээ хэлсэн төрийн ихэс дээдэс цөөхөн. Зарим нь бүр нэрвэж нэрмэхэд л нэмэр болсон байх. Хүн төрөлхтөний соёлд оруулсан монгол бичгийг үнсэнд хаясан шалз шиг үл тоомсорлосон нь харамсалтай. Үндэснийхээ бичгийг сэргээе гэхээр эсэргүүцдэг, хилэгнэдэг бүхэл бүтэн үеийг ХХ зуун хүмүүжүүлж. Ардчилал гарч ирээд бичиг, соёлоо сэргээх хандлага гартал буцаагаад “нугаслаад” авлаа. Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл гэдэгт манай гурван том дарга ордог юм гэсэн. Тэднийг юу ч дуугарахгүй байсаар байтал монгол гэсэн тодотголтой бүхэн устаж алга болох нь. Зохиолчид, эрдэмтэд оюун ухаанаа нэгтгэж энэ талаар дорвитой дуугармаар байна. Үндэснийхээ утга соёл, дэлхийн уран зохиолыг уншиж мэдрэхгүй харанхуй үе өсөж өндийж байна шүү, та минь ээ. Уран сайхны сэтгэлгээгүй, гоо сайхны мэдрэмжгүй, хагас зэрэмдэг хэл, бичигтэй ийм улс байх юм бол тусгаар тогтнол орших уу? Монгол бичиг, соёлыг уландаа дэвсэх гэсэн гадны харгис хүчний гар хөл бологчдын сүүдрийг байтугай сүнсийг нь ч монгол нутагт байлгамааргүй байна. Өнөөдөр энэ хурлыг Үндэсний номын сангийн захирал Г.Аким дэмжиж зохион байгуулсанд талархах хэрэгтэй. Хойшид хэл, соёлынхоо төлөө Акимын хэмжээнд бус академийн цараанд хийх ёстой юм. Төрийн хэлний зөвлөл гэж байдаг юм гэсэн. Хаа байнаа, тэр зөвлөл. Төрийн хэл гэх нь зөв үү, Улсын хэл гэх нь зөв юм уу, дээр нь бичгийг нэмбэл яасан юм бэ? Манай улс төрчид гэсэн томчуулыг та нар мэдэж байгаа. Монгол хэлээрээ ярьж байгаа хүн цөөхөн байгаа нь даанч эмгэнэлтэй.

Ардын уран зохиолч Ш.Сүрэнжав: - Монголчууд бид уламжлал соёлоо устгаж байж санаа амрах улс юм. Бидний ярьснаас илүү Баасан авгайн донгосох үнэтэй болсон цаг юм даа, даанч. Дээхнэ үед Б.Ринчен, Ц.Дамдинсүрэн, Ж.Бадраа гээд их мэргэд маань буруу ярьсан зүйлийг хэлээд засч залруулаад болоод байсан. Аюулыг хамгаалах яам гэдгийг Аюулаас хамгаалах гээд залруулж байлаа. Одоо монголоор яриад ойлгохоо больцгоож. Нэр хүндтэй бараа гэхийг бренд гэж байж л ойлгодог болцгоож. Энэ нийгмийн сэтгэлгээний өвчнийг засъя. УИХ-ын чуулган дээр осолгүй л монголоор яриад байгаа мөртлөө юу хэлэх гээд байгаа нь ойлгогдохгүй байх юм. Морь үргэж байгаа юм шиг “тээ, тээ”, миний гэсэн үгийг “надын” гэж ярьдаг хүмүүс олширч байна. Юу гэсэн үг вэ, та минь. Нэртэйгээр нь чиний гэхийг “чадын” гэх нь байна л даа.

Төрийн шагналт зохиолч Д.Гармаа: - Сая ирэхдээ гудамжны зарлал харж байхад “Сайхан мебелээр гангарцгаая, Тавилгадъя”, “Өег мебель аваарай” гээд биччихсэн байх юм. Гадаадын хүн л бол юугаа ч тавьж туухад бэлэн хүмүүс хэл, соёлоо ч санаатайгаар егүүтгэж байгаа. Төрийн ихэс дээдсийн олонхи нь газар нутгаа худалдсан нь худлаа гэх үү?

Зохиолч Л.Дашням: - Бид өнөөдөр ний нуугүй хэлэхэд хэлгүй болчихож. Үгийн баялаггүй, санаагаа илэрхийлж чадахгүй, хэлгүй болчихсон хүн аугаа их түүхээсээ, үндэсний уламжлалаасаа хөндийрч эхэллээ. Монголоо алдсан ийм хүмүүс бүх юмыг муу муухайгаар хардаг шиг байна. Ингэж муу муухайгаар хараад ирэхээр эх орноосоо урваж, дүрвэдэг шиг байна. Юм мэдэхгүйн харгайгаар харанхуй бурангуйд дагаар орж, хараат болдог гуниг давтагдсаар байна биш үү? Одооны залуус гоё сайхнаа өөрөөсөө, өмсөж байгаа хувцас, идэж ууж байгаа хүнснээсээ олж харахаас биш сэтгэлийн гоо сайхныг хайхрахаа больжээ. Юу ч уншихгүй хүн оюуны харанхуй гудманд, мухардалд орж байна. Монгол оронд хүн үүссэн. Хүн анх үүссэн нутгийн эзэд юм чинь хүн-соёлоо хадгалах хэрэгтэй байна. 15 мянган жилийн түүхтэй нум, сум олсон мөртлөө зургийг нь л харахаас соёлыг нь ярихгүй байгаа. Иймд хэл, соёлынхоо төлөө сэтгэл зүрхээ зориулах нь чухал.

Доктор Ч.Жачин: - Дунд сургуульд үзэх хичээлээс уран зохиолын цагийг хассаар долоо хоногт ганц цаг л заахаар болж байна шүү, цаана чинь. Зүй нь төрөөс анхаарч “Гэсэр”, “Жангар”, “Монголын нууц товчоо” хэмээх утга соёлын гурван сүмбэр оргилыг хэвлэж айл бүхэнд үнэгүй тараавал сэтгэлгээний тусгаар тогтнолоо бид алдахгүй. Улсын олимпиадуудаас хамгийн ядуу нь монгол хэлний олимпиад байдаг. Энэ бол мөхөл шүү.

Доктор,профессор Д.Хүү: - Үндэсний хэл, бичгийг мохоож, мөхөөх бодлого явагдаад байгаа нь нууц биш. Хэл нь мөхөнгүүт түүхийн тавцангаас устаж арчигдсан эмгэнэлт түүхтэй улс дэлхийд олон.

Ардын уран зохиолч Т.Галсан: - Хэрвээ бид бичиг үсэггүй, соёлгүй байсансан бол бусад улс үндэстэнд мухар сохор сүсэгтний ёсоор мөргөх ёстой. Ри багш, Чой багш нар монгол үгийн санг хоёр сая дөрвөн бум гаруй гэж багцаалсан нь бий. Нэг ийм онигоо гарсан байна. УИХ-ын гишүүд яагаад 76 байдаг вэ? 76 үгтэй учраас 76 гишүүн байдаг гэж. Газар нутгаа гадныханд сэндийлүүллээ гэж хэвлэлд бичээд байдаг. Алтыг нь авсан ч газар нь үлдэнэ. Харин хэл мөхвөл яах вэ гэдгийг үг-эрдэнийн дайчид болсон зохиолчид бид бодох цаг болсон. Монголчууд үр хүүхдээ сүүн шүд ургахад ээжийнх нь бүүвэй аялсан эх хэлийг нь, ясан шүд ургаад яс угсаагаа мэддэг болоод ирэхэд нь харь хэл заалгадаг байж. БСШУЯ-нд монгол хэлний мэргэжилтэй ганц ч хүн байхгүй гэдэгтэй мөрийцсөн ч болно. Яамны сайд гэдэг томилогддог, хоёр жил болоод, дөрвөн жил суугаад явчихдаг малгай л байдаг юм. Монгол хэл, бичиг, соёлоо устгах охор бодолтонгууд одоо ч байгаа. Монгол хэлээ мэдэхгүй байж болох ч ээжийнхээ ариун цагаан ангир уургийг алах хор гэвэл ямар сонсогдох билээ.

Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Г.Мэнд-Ооёо: - Галсан гуай шиг монгол бичиг, соёлынхоо төлөө ясаа цайтал тэмцэх, Г.Аким гуай шиг монгол сайхан найруулгаараа үлгэр жишээ үзүүлэх нь зохиолч, яруу найрагчдын нийгмийн үүрэг.

Г.Аким: -Он гарсаар монгол хэл, бичиг, соёлын талаар нэлээд олон уулзалт боллоо. Зохиолчдын энэ уулзалт ес дэх нь болж байгаагаараа бэлгэшээлтэй. Дунд сургуулийн хичээлийн хөтөлбөрт монгол бичиг, уран зохиолын хоёр хичээлийг нэгтгээд долоо хоногт ганц цаг оруулах юм гэв үү? Уран зохиол, уран сайхны сэтгэлгээ үгүйгээр бие хүн төлөвшихгүйг төр засаг, Гэгээрлийн яамныхан маань ойлгоосой билээ. Зурагтын сурвалжлагч хөдөөний малчнаас: - Хаваржилт сайхан явагдаж байна уу гэхээр нөгөөх нь сандраад: - Хаваржилт сайхан явагдаж байна гэх юм. Мэндээ хүртэл мэдэж чадахаа больж байгаагийн жишээ энэ. Мөхөх хэлний тоонд монгол хэл орчихоод байгааг дэлхийд нэртэй судлаачид гаргасан. Даяарших үйл явц дунд Монгол Улсын орших, эс орших нь хэл, бичигтэй минь салшгүй холбоотой шүү. Гадаадын өндөр хөгжилтэй улс орнуудад хүүхдийг 12 нас хүртэл гадаад хэл заадаггүй. Манайхан зургаан нас хүрэв үү, үгүй юу гадаад хэл сургана гээд байх юм. Израйлчууд мянган жил хаясан бичгээ 1947 онд буцаагаад авсан. Бичиг хуучирдаггүйн жишээ энэ. Бид бичгээ хаяад 50 жил боллоо. Одоо монгол бичгээ авахад буруудах юмгүй гэдгийг дээдсүүд мэдээсэй.

Эл хуралд үг хэлсэн зохиолчдоос гадна Төрийн шагналт зохиолч Ц.Доржготов, Д.Батбаяр, зохиолч И.Цэрэнжамц, Ц.Түмэнбаяр, П.Баярсайхан, “Болор цом”-ын эзэн А.Эрдэнэ-Очир, яруу найрагч М.Баттөмөр, П.Батхуяг нар оролцсон юм.

Л.Батцэнгэл

Өнөөдөрийн сонин

Хуулуулсан эх сурвалж: http://www.uukhai.com/archives/180

Үндэсний үйлдвэрлэл хөгжөөсэй.

2009-03-24T00:52:00.000-07:00

Манайх дийлэнх юм аа гадаадаас авдаг. Тэр хэрээр гадны хараат байна гэсэн үг.
Саяхан эмийн сан орж, хүүхдэдээ усан эм авсан чинь үнэ нь нэмэгдчихэж. Би ч дургүйцэнгүйгээр бинзен нэмэгдээгүй шүү дээ, яагаад өсчихөв өө? гэсэн чинь эмийг хийдэг бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдсэн гэнэ. Тэр нь яагаад нэмэгдчихэв гээд лавшруулбал, Хятдадаа нэмэгдчихсэн юмыг бид яаж мэдэх билээ? гэнэ ээ. Арай дэндүү юм аа.

Би нэг сайхан мөнгөтэй бол сайхан үйлдвэрүүд байгуулах сан. Манай баян гээд байдаг хүмүүс нь архи, спиртний үйлдвэр байгуулж, баар цэнгээний газар ажиллуулж, гадаадаас бараа оруулж ирж гадныханд ашиг оруулах, энд тэнд газар ухахаас өөр хэрэгцээтэй зүйлд хөрөнгө оруулчихгүй л юм даа.

Монголын Түүхийн Музей

2009-03-23T00:57:00.000-07:00

Амралтын өдрөөр Монголын Түүхийн Музейг үзлээ. Бас л хэдэн шүүмж хэлэхээс.
- Гэрэлтүүлэг зарим газраа маш муу. үзмэрийн өмнө очоод зогсчихоор харанхуйлаад олигтой харагдахгүй.
- Тайлбар муу. Зарим үзмэрүүд ямар ч тайлбаргүй байсан. Юу ч гэдгийг нь мэдээгүй. Ямар хөтөч байх биш. Зарим нь учиргүй англи хэлээр байх юм.
- Тайлбар нь дэндүү хол. Томоохон үзмэрүүд наанаа тор эсвэл шилэн хаалттай байсан. Тэдгээрийн тайлбар нь тээр цаана болохоор жижгээр бичсэн нь уншигдахгүй, мөн дээрээс нь гэрэлтүүлэг муу болохоор хэцүү байсан.
- Үзмэрүүдийн уялдаа холбоо дутмаг. Загас, хоёр нутагтны тасаг дотор шувуу явж байсан гэх мэт. Нөгөө үсэг дотор тоо явж байна гэдэг шиг.
- Цэвэр байдал дутмаг. Шилэн хорго доторхоо цэвэрлэдэггүй юм шиг байсан. Модны мөчрүүдийг цагаан хөвөнгөөр ороож, цасыг төсөөлүүлэх гэсэн боловч тэрэн дээр нь бөөн тоос болчихсон их үзэмжгүй харагдаж байна лээ.
- Техник хэрэгсэл ажиллагаагүй. Тахийн өрөөн дотор Dell компьютер байрлуулсан байсан боловч тэр нь унтраастай байсан. Бодвол үзүүлэн л байсан байх.
- Хөрөнгө мөнгө хүрдэггүй бололтой. Хоёр ч газар хандивын хайрцаг байрлуулсан байна лээ. Үзэж байгаа хүн үнэхээр өрөвдөөд, хандив өгвөл өгчихье гэмээр л байсан.
- Санал хүсэлтийн дэвтэр байхгүй. Энд бичсэн зүйлээ бичью гэж санаж байтал чадаагүй.

Тэгэхдээ чадлаараа ажиллуулж байгаа ажилчдад нь баярлалаа гэж хэлье.
Үзэж байгаа хүн ч олон байсан. Та ч бас үзээд тасалбарынхаа хэмжээгээр хөрөнгө оруулаарай. Өөрөө ч монголынхоо мэддэггүй байсан зүйлийг мэдээд гарна гэж итгэнэм.
Мөн монголчууддаа хэлэхэд, монголоороо л ярья л даа. Ленок, ленок гээд л байсан чинь тэр загасыг монголоор Зэвэг гэдэг юм байна лээ. Өөр юу ч билээ, сэлэнгэд явж байхад гадаад нэртэй загасууд л яриад байсан. Тэр бүгд монгол нэртэй л юм байна лээ шүү дээ.

DjVu файлыг хэрхэн унших вэ?

2009-03-22T23:25:00.000-07:00

DjVu файлын өргөтгөл нь PDF-тэй төстэй, шахалт сайн зураг бүхий баримт бичгийн тогтнол юм. Сүүлийн үед энэ тогтнол их хэрэглэгдэх болсон ба өмнөх бичлэг дэх файл маань ийм тогтнолтой билээ.

Та http://djvu.sourceforge.net/ хаягаар орж өөрийн системд тохирох програмуудыг татаж аваарай. Мөн илүү дэлгэрэнгүй мэдээллүүдийг ч харж болно.

Дэлхийн 100 хүн: Чингис хаан

2009-03-22T23:08:00.000-07:00

Орос хэл дээр дараах баримтыг олсноо та бүхэнтэй хуваалцаж байна.
Татах: Хэлтэрхий 1, Хэлтэрхий 2

Монгол хэзээ хөгжих бол?

2009-03-22T19:34:00.000-07:00

Өчигдөр далдаганаж яваад (уул нь хальт нийгмийн идэвх гаргая гэсэн бодолтой байлаа) хорооны ИТХ-д оролцчихов.
Сүүлээр очсон болохоор дунд сургуулийн заалны үүд хавьцаа зогслоо. Сургуулийн заалыг дүүргэж байна гэхээр идэвхтэй л иргэд байх шиг байсан.
Гэвч урд гарч ярьж байгаа хүмүүс өөрийн амаар яриад, тэр нь хамгийн ард зогсож байгаа мань мэтийн хүмүүст юу ч сонсогдохгүй байлаа. Хэсэг хугацааны дараа нэг цагаан хоолой авч ирэв. арай дээрдсэн боловч, түүнийг хэрэглэхэд бас их учиртай байдаг юм шиг байна лээ. Нэг хүн өөрийгөө ерөөсөө сонсгож чадаагүй.
ИТХ-ын дарга, ИТХ-ын тэргүүлэгч гишүүд гэсэн хүмүүс нэр дэвшээд сонгох үйл явдал болох байлаа. Сонгох, сонгогдох эрх нээлттэй гэсэн байдлаар цугласан дундаасаа шууд сонгоод, нэр дэвшиж байгаа нь өөрсдийгөө танилцуулаад явчихдаг юм байна. Ихэнх хүмүүс өөрсдөө нэр дэвшинэ гэсэн зорилготой зангиа зүүж, хаанахын ч бүү мэд тэмдэг зүүж ирсэн байсан. Үсээ ч олигтой самначихаж чадахгүй нэг ах (гудамж хэрсэн гашуун юм хайсан хүмүүс байдаг даа) нэр дэвшээд... Өөрсдийгөө хэзээ, хаана төрсөн, ямар сургууль төгссөн, юу хийж байснаа яриад, мөрийн хөтөлбөр аятай хэдхээн ингэнэ, тэгнэ гэж яриад, дээрээс нь цөөхөн асуултад хариулаад л тэр хүнийг сонгочихно гэж байна шүү дээ. Надад бол хамар хашааны ах, хуучин байсан хүмүүсээс өөр бусдыг нь таних ч үгүй юм байна лээ. Анхны харцаар л итгэл хүлээлгэх хүнээ сонгох юм гэнэ ээ. За тэгээд хүмүүс яриад дуусаж байхад өсгөгч оруулж ирдэг юм даа. За тэгээд санал хураалт гэх мэтчилэн бүх юм зохион байгуулалтгүй, шал дургүй хүрээд гараад ирсэээн. Ямар нэгэн үр бүтээлтэй байх гэж найдаж гурван цаг байсныг яана. Яах гэж очив оо, гэж өөрийгөө жаал зүхэв. Надаас хойш шөнийн 12 цагт тэр нь дуусаж, бүтэн найман цаг хүмүүс байсан байгаа юм шүү. Күэ мөн идэвх ээ.